Tin tức

Cước Container “Dò Đáy”: Cơ Hội Vàng Hay Cái Bẫy Khi Đàm Phán Hợp Đồng 2026?

Thị trường vận tải biển toàn cầu đang chứng kiến một nghịch lý thú vị vào cuối năm 2025: Trong khi các hãng tàu nỗ lực giữ giá, cước vận chuyển container trên thị trường giao ngay (spot rate) lại đang lao dốc không phanh, thậm chí chạm mức thấp kỷ lục mới. Bối cảnh này đặt các chủ hàng (shippers) trước một câu hỏi triệu đô: Có nên chốt hợp đồng dài hạn cho năm 2026 ngay bây giờ, hay tiếp tục chờ đợi?

Cú trượt dài của thị trường giao ngay

Theo dữ liệu mới nhất từ các tổ chức phân tích thị trường uy tín như Xeneta và Drewry, chỉ số cước vận tải container toàn cầu đang có xu hướng giảm mạnh trong quý 4/2025. Sự sụt giảm này không chỉ diễn ra ở các tuyến phụ mà lan rộng ra các tuyến huyết mạch như Á – Âu và Xuyên Thái Bình Dương.

Điều đáng chú ý là khoảng cách (spread) giữa giá cước dài hạn và giá cước giao ngay đang bị thu hẹp đáng kể, thậm chí ở một số tuyến, giá giao ngay đã rớt xuống thấp hơn giá hợp đồng dài hạn đã ký trước đó. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường đang thừa cung và cán cân quyền lực đang nghiêng về phía các chủ hàng.

 

Nguyên nhân cốt lõi: Bóng ma “Dư thừa công suất”

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này không phải do nhu cầu tiêu dùng sụt giảm đột ngột, mà nằm ở phía nguồn cung. Giai đoạn 2024-2025 chứng kiến kỷ lục về số lượng tàu container mới được bàn giao. Các hãng tàu lớn như MSC, Maersk, CMA CGM đã ồ ạt nhận tàu mới với sức chở khổng lồ (megaship) theo các đơn đặt hàng từ thời điểm bùng nổ đại dịch.

Sự gia tăng đột biến về tổng công suất đội tàu toàn cầu (capacity injection) đã vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu vận chuyển hàng hóa. Khi cung vượt quá cầu, áp lực giảm giá là điều tất yếu. Các con tàu đầy ắp container từng là hình ảnh quen thuộc giờ đây đang phải đối mặt với nỗi lo chạy rỗng (low utilization).

Cuộc đấu trí căng thẳng: Chiến thuật của các hãng tàu

Tuy nhiên, các hãng tàu (Carriers) không ngồi yên nhìn lợi nhuận bốc hơi. Để đối phó với tình trạng giá cước chạm đáy, họ đang áp dụng triệt để chiến thuật “quản lý công suất” (Capacity Management). Cụ thể, các hãng tàu đang tích cực thực hiện việc bỏ chuyến (blank sailings), gộp chuyến hoặc điều chỉnh lịch trình để giảm bớt nguồn cung nhân tạo trên thị trường. Mục tiêu của họ là tạo ra sự khan hiếm giả tạo ngắn hạn, từ đó neo giữ giá cước ở mức chấp nhận được trước khi bước vào mùa đàm phán hợp đồng năm 2026. Peter Sand, Chuyên gia phân tích trưởng của Xeneta, nhận định: “Các hãng tàu đang tuyệt vọng trong việc bảo vệ mức đáy của thị trường. Họ sẽ làm mọi cách để đẩy giá giao ngay lên cao hơn trước khi ngồi vào bàn đàm phán ký kết hợp đồng dài hạn với các chủ hàng lớn.”

Bài toán chiến lược cho doanh nghiệp 2026: Ký ngay hay Chờ đợi?

Đứng trước bối cảnh phức tạp này, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và chủ hàng đang bị giằng xé giữa hai luồng tư duy:

    1. Phương án “Bắt đáy”: Ký hợp đồng dài hạn ngay bây giờ để tận dụng mức giá thấp hiện tại, đảm bảo sự ổn định cho chuỗi cung ứng năm 2026, tránh rủi ro giá tăng đột biến nếu địa chính trị bất ổn (như Biển Đỏ, kênh đào Suez).

    2. Phương án “Thả nổi”: Không vội ký hợp đồng dài hạn, tiếp tục sử dụng cước thị trường giao ngay (spot) hoặc chờ đợi thêm, vì dự báo tình trạng dư thừa tàu sẽ còn kéo dài sang cả năm 2026, khiến giá cước khó có thể tăng mạnh bền vững.

Dựa trên phân tích của Xeneta và các chuyên gia logistics từ bài viết trên VLR, lời khuyên chung cho các doanh nghiệp lúc này là sự THẬN TRỌNG và LINH HOẠT.

  • Đừng vội vã: Trừ khi hãng tàu đưa ra một mức giá hợp đồng cực kỳ hấp dẫn (gần mức hòa vốn), chủ hàng không nên vội vã “khóa” mình vào một mức giá cố định trong 12 tháng tới. Vị thế đàm phán đang thuộc về người mua.

  • Đa dạng hóa rủi ro: Thay vì dồn 100% sản lượng vào hợp đồng dài hạn (Contract), doanh nghiệp nên chia tỷ lệ hợp lý (ví dụ: 50% Contract – 50% Spot) để vừa có sự an toàn về chỗ (space), vừa tận dụng được giá rẻ khi thị trường đi xuống.

  • Cân nhắc hợp đồng liên kết chỉ số (Index-linked): Đây là một giải pháp thông minh cho năm 2026. Thay vì chốt giá cứng, giá hợp đồng sẽ biến động theo một chỉ số thị trường uy tín. Nếu thị trường giảm, doanh nghiệp trả thấp hơn; nếu thị trường tăng, hãng tàu được bù đắp. Điều này tạo ra sự công bằng và giảm rủi ro cho cả hai bên.

Năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục là một "thị trường của người gửi hàng" (Shipper's market) do áp lực dư cung tàu chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần hết sức tỉnh táo trước các đợt tăng giá ngắn hạn do chiến thuật cắt giảm chuyến của hãng tàu. Việc theo dõi sát sao dữ liệu thị trường, không bỏ trứng vào một giỏ và duy trì tâm thế chủ động trong đàm phán sẽ là chìa khóa để tối ưu hóa chi phí logistics trong năm tới.

Bài viết liên quan